آخرین اخبار
theme

خانه » اخبار » تحول تجارت خارجی با اجرای استاندارد GS1 در بنادر و گمرك‌

تحول تجارت خارجی با اجرای استاندارد GS1 در بنادر و گمرك‌
imagesپرویز فتاحی عضو هیأت‌علمی موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی حمل‌‌ونقل دریایی به دلیل ماهیت بین‌المللی آن درحال حاضر بیش از 90‌درصد جابجایی تجارت جهانی کالا را در برگرفته است و سایر شیوه‌های حمل‌ونقل ازجمله جاده‌ای، ریلی و هوایی تنها سهمی 10درصدی از حمل‌ونقل دارند.

سالانه بیش از 8.4میلیارد تن انواع کالا ازطریق دریا و توسط خطوط کشتیرانی حمل می‌شود و این میزان نسبت به سه‌دهه گذشته، نزدیک به 5.5برابر شده است. این آمار حاکی از افزایش فزاینده تجارت جهانی کالا و نقش حمل‌ونقل دریایی در آن است که بنادر نقش کلیدی در آن ایفا می‌کنند.درکشور ما حدود 90‌درصد از صادرات و واردات کالا از بنادر و اسکله‌های بازرگانی و پایانه‌های دریایی کشور صورت می‌گیرد. در هر بندری مجموعه‌ای از فرآیندها برای امر صادرات و واردات انجام می‌شود.

برخی از این فرآیندها زائد بوده یا با هزینه و اتلاف وقت برای صادركنندگان و واردكنندگان همراه است. بسیاری از كشورها برای تسهیل در امر تجارت تلاش کرده‌اند تا زمان و هزینه این فرآیندها را به حداقل ممكن برسانند. دراین خصوص شاخص تجارت فرامرزی كه توسط بانك جهانی منتشر می شود، می‌تواند نمایه و شاخصی برای وضع هزینه‌ها و زمان تلف‌شده در فرآیندهای صادرات و واردات باشد. درمحاسبه این شاخص مولفه‌هایی از قبیل تعداد مجوزهای لازم، زمان و هزینه لازم برای صادرات و واردات، زمان لازم برای بررسی مدارک ورود و صدور کالا و زمان و هزینه معطلی کالا در مرز درنظر گرفته می‌شود.

دشواری تجارت با ایران
رتبه ایران در شاخص تجارت فرامرزی در ‌سال 2015 از بین 189 كشور 148 و در ابتدای ‌سال 2016 نیز رتبه ایران با 18 پله تنزل مواجه شده و این نشان‌دهنده آن است که تجارت با ایران دشوارتر شده است. درمحاسبه این شاخص در ‌سال 2016 مشخص شده است كه زمان مورد نیاز برای صادرات یک کالا در ایران 308ساعت و هزینه لازم برای طی این فرآیند درمجموع 1266دلار است و در بخش واردات، درمجموع زمان مورد نیاز برای واردات یک کالا در ایران 485ساعت و هزینه‌ لازم برای طی این فرآیند 1457دلار است.

مطالب فوق اهمیت توجه به بنادر و مرزها و فرآیندهای صادراتی و وارداتی را نشان می‌دهد. با توجه به اینكه موضوع تشخیص و بازرسی كالاها، ارزیابی و تعیین تعرفه، تنظیم و تبادل اسناد حمل و ردیابی محموله‌ها از اهمیت بالایی در فرآیندهای گمركی و بنادر برخوردار است، بخش قابل توجهی از زمان و هزینه شاخص‌ فوق مربوط به این فرآیندهاست. براساس گزارش FDA در ‌سال 2011 در ایالات متحده، تعداد محموله‌های جابه‌جاشده از 300 بندر این کشور به 24‌میلیون فقره رسیده است. امروز، فرآیند بازرسی در مرزهای بین‌المللی وقت‌گیر و پرهزینه است و بیشتر به‌ صورت دستی توسط كاربر انجام می‌شود. با استانداردها و طبقه‌بندی‌های جهانی موجود، برای دولت‌ها موضوعی دشوار و چالشی است تا به ‌سرعت و سادگی بتوانند خطرات ایمنی ناشی از محموله‌های همراه محصول را شناسایی و صادرات و واردات کالا را با ایمنی و هزینه موثر انجام دهند.

یک نمونه برای فهم موضوع
برای مثال، در ‌سال 2010، ادوات اسباب‌بازی و بازی در بیش از 850هزار راه ورودی با ارزش 14.5‌میلیارد دلار به ایالات متحده آمریکا وارد شده است. هنگامی که یک محموله به مدخل یک بندر می‌رسد، کمیسیون ایمنی محصولات مصرفی (CPSC) بررسی اسناد و مدارک لازم برای ارزیابی ایمنی محصول و اتخاذ تصمیم برای نگهداری، توقیف یا ترخیص کالا را انجام می‌دهد. رویت‌پذیری درخصوص محموله‌ها محدود است و با افزایش روزافزون محصولات و بازرسی، ریسك خطا نیز افزایش یافته است. سایر صنایع نیز با چالش‌های مشابهی روبه‌رو هستند.

صنعت گل بریده شده در طبقه کالای فاسدشدنی قرار می‌گیرد. در ‌سال 2010، بیش از 8میلیارد شاخه گل و به ارزش بیش از 1.3‌میلیارد دلار از 127‌هزارو42 مدخل وارد آمریکا شده است. تا‌ سال 2010، طبقه H.S گونه‌های متعددی از گل‌ها را با هم زیر یک کد واحد درنظر می‌گرفت و تا آن زمان حتی کدهای طبقه‌بندی مکفی برای شناختن انواع شاخه‌های مختلف گل بریده در سیستم گمرکی جهان وجود نداشت. نگهداری و توقیف اشتباهی محموله در بندر هزینه‌های بسیاری به‌ویژه برای كالاهای فاسدشدنی و فروش فصلی دارد. از طرف دیگر نگرانی بیشتری برای محموله‌های دارای ریسك که ممكن است به اشتباه ترخیص شود و خطر را به جامعه منتقل کند، وجود دارد.

صادرات هم با چنین خطراتی مواجه است. ترکیب و میزان صادرات صنایع گوشت و مرغ آمریکا نشان می‌دهد كه این صنعت یک کسب‌وکار گسترده است که در ‌سال 2010، تعداد 236‌هزار فقره گواهی صادرات توسط خدمات بازرسی و ایمنی مواد غذایی (FSIS) تأیید شد. قبل از آن در ‌سال 2008، محموله‌های گوشت یکی از شرکای تجاری آمریکا دچار مشكل شده بود و در اثر آن صادرات محموله‌های گوشت آمریكا محدود شد و ضربه قابل توجهی به صنعت گوشت ایالات متحده وارد شد.درجهت رفع این مشکلات، استفاده از استانداردهای تجارت الکترونیک به‌عنوان بخشی از یک استراتژی دقیق فناوری اطلاعات می‌تواند رویت‌پذیری محصول در سراسر مرزهای بین‌المللی را بهبود بخشد، امنیت مصرف‌کننده را تضمین و صرفه‌جویی در هزینه برای دولت و صنعت به وجود آورد. در این زمینه یكی از بهترین زیرساخت‌ها و تجربه‌های جهانی توسط GS1 ارایه شده است.

ایجاد اثربخشی بالا در طول زنجیره تامین
سازمان جهانی GS1 یک سازمان بین‌المللی پیشگام در زمینه طراحی، توسعه و اجرای استانداردهای شناسایی کالا، ضبط خودکار داده‌ها و تبادل الکترونیکی آنهاست. این سازمان گستره وسیعی از خدمات و راهکارهای اجرایی را برای بهبود کارایی و شفاف‌سازی زنجیره‌های تأمین و تقاضا در سطح جهانی و بخش‌های مختلف صنعتی و تجاری ارایه می‌دهد. GS1 با ایجاد ویژگی ردیابی کالای در دست مشتری تا نقطه مبدأ، می‌تواند اثربخشی بالایی را در طول زنجیره تأمین ایجاد کند.

در این زمینه، واردکنندگان و دولت‌ها می‌توانند از طریق ایجاد یک زبان مشترک بین‌المللی برای گروه‌بندی و تشخیص محصولات به كمك استانداردهای جهانی مانند GS1 برای بهبود رصد و رویت‌پذیری محصول و سرعت بخشیدن به زنجیره تأمین كمك بگیرند. شماره جهانی اقلام تجاری یا GTIN را می‌توان در هر زمان برای شناسایی محصولات ورودی و مالک نام تجاری و مدل آن استفاده کرد.

استاندارد GS1 اجازه می‌دهد تا ناظرین بتوانند استفاده مجددی از اطلاعات ثبت‌شده و مدل آن داشته باشند (چیزی که با کد H.S به تنهایی ممكن نیست) و دولت‌ها و مامورین را به دقت بیشتر درخصوص محصولات و میزان خطر آنها مطلع می‌سازد. دولت‌ها می‌توانند داده‌های محصول موجود جهانی را از کاتالوگ تجارت الکترونیک که با استانداردهای شبکه هماهنگ‌سازی جهانی داده‌ها (GSDN) مطابقت دارد، دانلود کنند.

با GTIN محصولات می‌توان اطلاعات معتبری از محصول كه توسط صاحب‌نام تجاری منتشر شده است را دریافت کرد كه به تصمیم‌گیری آگاهانه در مورد محصولات در معرض خطر كمك می‌کند. استانداردهای GS1 درحال حاضر توسط صدها‌ هزار کسب‌وکار در سراسر جهان استفاده می‌شود و از این طریق، مدیریت موجودی، نقاط فروش و دیگر سیستم‌های جامع برنامه‌ریزی منابع سازمانی (ERP)پشتیبانی می‌شود.

در آمریكا از جولای 2010 تا سپتامبر 2011، پایلوت‌هایی شامل صنایع اسباب‌بازی و بازی، گل بریده شده و گوشت و مرغ برای ارزیابی نتایج بكارگیری GS1 در بندرها و مرزها انتخاب و اجرایی شد. نتایج نشان داد كه استفاده از GTIN همراه با كدهای طبقه‌بندی جهانی محصول (GPC) می‌تواند هزینه بررسی‌های محصول را تا 80‌درصد در ‌سال اول كاهش دهد. نتایج پایلوت ادوات اسباب‌بازی و بازی مشخص کرد که نرخ بازگشت سرمایه درحدود 8دلار به ازای یک دلار بوده است و استفاده از كدهای GPC می‌تواند زمان مورد نیاز برای بازرسی محموله گل را تا 50‌درصد کاهش دهد.

درصورت اتصال سراسری و جهانی، کاتالوگ استاندارد محصول می‌تواند برای مدیریت واردات محصولات پیچیده نیز مورد استفاده قرار گیرد. صادرکننده‌ها می‌توانند 1.6میلیون دلار در طول 5‌سال اول صرفه‌جویی كنند. پایلوت گوشت و مرغ نیز گزارش داد كه نرخ بازگشت سرمایه درحدود 5دلار به ازای یک دلار بوده است.

نمونه‌های موفق اجرایی دیگر را ببینیم
نتایج موفق دیگری نیز از پیاده‌سازی استاندارد GS1 در بندر كلنگ مالزی، بندر روتردام هلند و بنادر سنگاپور قابل ذكر است. اكثر تجربه‌های موفق جهانی از بكارگیری استانداردهای GS1 در بنادر و گمركات حاكی از تسهیل فرآیندهای صادرات و واردات، كاهش قابل توجه زمان معطلی كالا در بنادر و گمركات، كاهش هزینه‌های واردات و صادرات، افزایش صحت و كیفیت بازرسی‌های دولتی همراه با كاهش زمان آن و بهبود خدمات به مشتریان بوده است.

با توجه به رتبه پایین تجارت فرامرزی دركشور ما و همچنین زمان قابل توجه توقف و معطلی كالا در بنادر و گمركات بكارگیری استانداردهای زنجیره تامین از قبیل استاندارد موفق جهانی GS1 در بنادر و گمرك‌های ایران ضروری به نظر می‌رسد. تاكنون این استاندارد در ایران پیاده نشده است. پیاده‌سازی موفق آن نیاز به طراحی یك سیستم موفق زنجیره تأمین در گمرك‌ها و بنادر دارد. این سیستم را می‌توان به‌گونه‌ای طراحی کرد كه ضمن دستیابی به اهدافی از قبیل تسهیل و تسریع در تجارت و كاهش هزینه‌های آن، سطح امنیت در گمرك و بنادر نیز افزایش یافته و اهداف بازرسی و شفافیت نیز محقق شود.

مركز ملی شماره‌گذاری كالا و خدمات ایران نماینده GS1 در ایران است كه وظیفه صدور شناسه‌های GS1 را برعهده دارد. سازمان بنادر و دریانوردی و گمرك ایران می‌توانند ضمن هماهنگی با این مركز اقدام به طراحی سیستمی برای رویت‌پذیری و شناسایی كالاها، مكان‌ها و تجهیزات در گمرك کرده و كلیه تراكنش‌ها و تبادلات را تحت كنترل درآورند و از مزایای متعدد استاندارد GS1 بهره‌مند شده و خدمات خود را به تجار، بازرگانان و دستگاه‌های دولتی و نظارتی افزایش دهند.

نظرات کاربران

تعداد نظرات 0

ارسال نظر

مطالب شابه مطلب فوق